Ελληνικά Αγγλικά
Ελληνικά Αγγλικά


Ο ναός του Προφήτη Ηλία

Ο μικρός ναός του Προφήτη Ηλία βρίσκεται στην κορυφή του ομώνυμου λόφου, στα βόρεια της Ιεράς Οδού και γύρω στα 2 χλμ. νοτιοανατολικά της μονής Δαφνίου. Πρόκειται για καμαροσκέπαστη βασιλική αρχικών διαστάσεων 4x7,4 μ., με ημικυκλική αψίδα ιερού. Η χρονολόγηση του μνημείου είναι ασαφής και πιθανότατα ανάγεται στη μεταβυζαντινή περίοδο. Παρ’ όλα αυτά, ο Ορλάνδος αναφέρει ότι δίπλα στο κατώφλι της εκκλησίας υπήρχε αποσπασματικό θωράκιο με ανάγλυφη διακόσμηση ροδάκων και πυροστροβίλων. Αυτά τα διακοσμητικά θέματα ήταν ιδιαίτερα συνήθη κατά τον 10ο και τον 11ο αιώνα- έτσι, μπορούμε να υποθέσουμε ότι το θωράκιο ανήκε σε προγενέστερο κτίσμα, το οποίο διαδέχθηκε ο σημερινός ναός. Ο Προφήτης Ηλίας αναφέρεται ότι υπήρξε μετόχι της μονής Δαφνίου.


Ο μικρός ναός του Προφήτη Ηλία στην κορυφή του ομώνυμου λόφου (φωτ. Σπ. Παναγιωτόπουλος).

Στα μέσα του 19ου αιώνα ήρθε στο μετόχι ο μοναχός Ακάκιος, ο οποίος φρόντισε για την επέκταση του ναού προς τα δυτικά, όπου κατασκευάστηκε πρόναος. Κατά μήκος της νότιας πλευράς, προστέθηκε παρεκκλήσι αφιερωμένο στον άγιο Τιμόθεο και την αγία Μαύρα Έτσι, ο ναός απέκτησε διαστάσεις 5,1x11,75 μ. Ο Δημήτριος Καμπούρογλου επισκέφτηκε το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία για πρώτη φορά στα τέλη του 1881. Κατά την επίσκεψη αυτή, συνομίλησε με τον μοναδικό κάτοικο του χώρου. Η εμπειρία αυτή έμεινε αξέχαστη στον λόγιο:
«Όταν ανέβηκα εκεί άπάνω -έληγε τό έτος 1881- τό πρώτον που είδα, ήτον μία πλάκα τάφου με χρονολογίαν, αν ενθυμούμαι καλά, 1876, ακουμπισμένη είς τόν τοίχον. Ηρώτησα λοιπόν από περιέργειαν, και διά νά άρχίσω την γνωριμίαν μας, τόν μόνον τότε κάτοικον του Προφήτου Ηλίου, ένα λαϊκόν ερημίτην, από γενετής του ακτένιστον.
- Από κάποιο λησμονημένο τάφο θά είναι αύτη ή πλάκα.
- Όχι, είναι δικη μου.
- Πώς ή δικη σου! Αύτη λέει πώς ό μακαρίτης πέθανε στα 1876 και συ είσαι, υποθέτω, ζωντανός.
- Ναί, μά αντίς γιά μένα πέθανε ή μάννα μου. 
- Ήρθατε κ' οι δυο σας στά χέρια με τό Χάρο και παλέψατε μέση μέ μέση;
- Όχι, μά ο Προφήτης Ηλίας μου είχε πή στόν ύπνο μου: "Θανάση! θαρθώ την Κυριακή νά σε πάρω κι ετοίμασε τό λάκκο σου". Κ' επειδή ή τέχνη μου ήτον μαρμαράς, εσκάλισα και την πλάκα. To Σαββατόβραδο όμως μου φώναξε πάλιν: "Θανάση! Δεν θά πάρω εσένα, θά πάρω τη μάννα σου". Ξυπνάω τότες τη γρηά μου και της φωνάζω: "Μάννα! θά πεθάνης". Και πέθανε.
- Δηλαδη την πέθανες.
Ύστερ' άπ' αύτά δεν ευρίσκετε, υποθέτω, αδικαιολόγητον την εσπευσμένην αναχώρησίν μου από 'κει απάνω. Μπορούσε ό Θανάσης νάκουε και γιά μένα καμμιά φωνη του Προφήτου Ηλία».

Ο μικρός ναός του Προφήτη Ηλία βρίσκεται στην κορυφή του ομώνυμου λόφου, στα βόρεια της Ιεράς Οδού και γύρω στα 2 χλμ. νοτιοανατολικά της μονής Δαφνίου. Πρόκειται για καμαροσκέπαστη βασιλική αρχικών διαστάσεων 4x7,4 μ., με ημικυκλική αψίδα ιερού. Η χρονολόγηση του μνημείου είναι ασαφής και πιθανότατα ανάγεται στη μεταβυζαντινή περίοδο. Παρ’ όλα αυτά, ο Ορλάνδος αναφέρει ότι δίπλα στο κατώφλι της εκκλησίας υπήρχε αποσπασματικό θωράκιο με ανάγλυφη διακόσμηση ροδάκων και πυροστροβίλων. Αυτά τα διακοσμητικά θέματα ήταν ιδιαίτερα συνήθη κατά τον 10ο και τον 11ο αιώνα- έτσι, μπορούμε να υποθέσουμε ότι το θωράκιο ανήκε σε προγενέστερο κτίσμα, το οποίο διαδέχθηκε ο σημερινός ναός. Ο Προφήτης Ηλίας αναφέρεται ότι υπήρξε μετόχι της μονής Δαφνίου.


Ο μικρός ναός του Προφήτη Ηλία στην κορυφή του ομώνυμου λόφου (φωτ. Σπ. Παναγιωτόπουλος).

Στα μέσα του 19ου αιώνα ήρθε στο μετόχι ο μοναχός Ακάκιος, ο οποίος φρόντισε για την επέκταση του ναού προς τα δυτικά, όπου κατασκευάστηκε πρόναος. Κατά μήκος της νότιας πλευράς, προστέθηκε παρεκκλήσι αφιερωμένο στον άγιο Τιμόθεο και την αγία Μαύρα Έτσι, ο ναός απέκτησε διαστάσεις 5,1x11,75 μ. Ο Δημήτριος Καμπούρογλου επισκέφτηκε το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία για πρώτη φορά στα τέλη του 1881. Κατά την επίσκεψη αυτή, συνομίλησε με τον μοναδικό κάτοικο του χώρου. Η εμπειρία αυτή έμεινε αξέχαστη στον λόγιο:
«Όταν ανέβηκα εκεί άπάνω -έληγε τό έτος 1881- τό πρώτον που είδα, ήτον μία πλάκα τάφου με χρονολογίαν, αν ενθυμούμαι καλά, 1876, ακουμπισμένη είς τόν τοίχον. Ηρώτησα λοιπόν από περιέργειαν, και διά νά άρχίσω την γνωριμίαν μας, τόν μόνον τότε κάτοικον του Προφήτου Ηλίου, ένα λαϊκόν ερημίτην, από γενετής του ακτένιστον.
- Από κάποιο λησμονημένο τάφο θά είναι αύτη ή πλάκα.
- Όχι, είναι δικη μου.
- Πώς ή δικη σου! Αύτη λέει πώς ό μακαρίτης πέθανε στα 1876 και συ είσαι, υποθέτω, ζωντανός.
- Ναί, μά αντίς γιά μένα πέθανε ή μάννα μου. 
- Ήρθατε κ' οι δυο σας στά χέρια με τό Χάρο και παλέψατε μέση μέ μέση;
- Όχι, μά ο Προφήτης Ηλίας μου είχε πή στόν ύπνο μου: "Θανάση! θαρθώ την Κυριακή νά σε πάρω κι ετοίμασε τό λάκκο σου". Κ' επειδή ή τέχνη μου ήτον μαρμαράς, εσκάλισα και την πλάκα. To Σαββατόβραδο όμως μου φώναξε πάλιν: "Θανάση! Δεν θά πάρω εσένα, θά πάρω τη μάννα σου". Ξυπνάω τότες τη γρηά μου και της φωνάζω: "Μάννα! θά πεθάνης". Και πέθανε.
- Δηλαδη την πέθανες.
Ύστερ' άπ' αύτά δεν ευρίσκετε, υποθέτω, αδικαιολόγητον την εσπευσμένην αναχώρησίν μου από 'κει απάνω. Μπορούσε ό Θανάσης νάκουε και γιά μένα καμμιά φωνη του Προφήτου Ηλία».