Ελληνικά Αγγλικά
Ελληνικά Αγγλικά


Η μαρτυρία του περιηγητή Παυσανία για τη διαδρομή της Ιεράς Οδού

Τμήμα της Ιεράς Οδού στον λοφίσκο ανατολικά των Ρειτών (Πρακτικά Αρχαιολογικής Εταιρείας 1936, σελ. 30, εικ. 4).

Προκειμένου να γνωρίσουμε τα αρχαιολογικά μνημεία που εντοπίζονται στα όρια του σύγχρονου Δήμου Χαϊδαρίου, θα ακολουθήσουμε τη διαδρομή που έκαναν οι πιστοί της Δήμητρας, όταν μετέβαιναν στην Ελευσίνα. Πρόκειται για την ίδια πορεία που έκανε λίγο πριν από τα μέσα του 2ου αιώνα μ.Χ. ο περιηγητής Παυσανίας, προκειμένου να πάει από την Αθήνα στο ελευσινιακό ιερό. Επιλέξαμε την αφήγηση του Παυσανία ως βάση για την περιήγησή μας στο Χαϊδάρι, διότι περιέχει μια πληρέστατη περιγραφή της Αθήνας και των περιχώρων κατά τον 2ο αιώνα, όταν η πόλη διατηρούσε ακόμη σε καλή κατάσταση όλα τα λαμπρά μνημεία της κλασικής εποχής. Επιπλέον, απολαμβάνοντας την εύνοια ηγεμόνων και βαθύπλουτων θαυμαστών λόγω του ένδοξου παρελθόντος της, είχε κοσμηθεί με πολυτελή κτήρια κατά την περίοδο από τον 2ο αιώνα π.Χ. μέχρι την εποχή του Παυσανία. Όλα αυτά ο ακούραστος περιηγητής τα κατέγραψε με μεθοδικότητα και αξιοθαύμαστη ακρίβεια7 Η περιήγηση της Αθήνας και των γύρω περιοχών αποτέλεσε τον στόχο του πρώτου ταξιδιού του Παυσανία στην Ελλάδα. Η επίσκεψη στην Ελευσίνα και κατόπιν στη Μεγαρίδα αποτέλεσε την τελευταία εξόρμηση του περιηγητή πριν εγκαταλείψει την Αττική και συνεχίσει προς την Πελοπόννησο. Στο πλαίσιο αυτής της εξόρμησης εντάσσεται και η διέλευση μέσω της Ιεράς Οδού από την περιοχή που καταλαμβάνει σήμερα ο Δήμος Χαϊδαρίου. Η Ελευσίνα αποτελούσε έναν από τους πιο σημαντικούς ιερούς χώρους στην Αττική ήδη από τον 6ο αιώνα. Την εποχή του περιηγητή τα Ελευσίνια μυστήρια και η λατρεία στο ονομαστό ιερό, που κατά τη διάρκεια της μακραίωνης ζωής του είχε εμπλουτιστεί με μνημειώδη κτίσματα, συνεχίζονταν κανονικά.
Έτσι, η επίσκεψη του Παυσανία εκεί έμοιαζε εντελώς επιβεβλημένη, ιδίως αν λάβει κανείς υπόψη πως ο περιηγητής ήταν μυημένος στη μυστική διδασκαλία και τις σχετικές ιερουργίες.


Πήλινος πίνακας με γραπτή διακόσμηση του αγγειογράφου Νίννιου, πρώτο μισό 4ου αιώνα π.Χ. (ύψος 0,45 μ. και πλάτος 0,33 μ.). Εικονίζονται σκηνές από την ελευσινιακή λατρεία (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο).

Τμήμα της Ιεράς Οδού στον λοφίσκο ανατολικά των Ρειτών (Πρακτικά Αρχαιολογικής Εταιρείας 1936, σελ. 30, εικ. 4).

Προκειμένου να γνωρίσουμε τα αρχαιολογικά μνημεία που εντοπίζονται στα όρια του σύγχρονου Δήμου Χαϊδαρίου, θα ακολουθήσουμε τη διαδρομή που έκαναν οι πιστοί της Δήμητρας, όταν μετέβαιναν στην Ελευσίνα. Πρόκειται για την ίδια πορεία που έκανε λίγο πριν από τα μέσα του 2ου αιώνα μ.Χ. ο περιηγητής Παυσανίας, προκειμένου να πάει από την Αθήνα στο ελευσινιακό ιερό. Επιλέξαμε την αφήγηση του Παυσανία ως βάση για την περιήγησή μας στο Χαϊδάρι, διότι περιέχει μια πληρέστατη περιγραφή της Αθήνας και των περιχώρων κατά τον 2ο αιώνα, όταν η πόλη διατηρούσε ακόμη σε καλή κατάσταση όλα τα λαμπρά μνημεία της κλασικής εποχής. Επιπλέον, απολαμβάνοντας την εύνοια ηγεμόνων και βαθύπλουτων θαυμαστών λόγω του ένδοξου παρελθόντος της, είχε κοσμηθεί με πολυτελή κτήρια κατά την περίοδο από τον 2ο αιώνα π.Χ. μέχρι την εποχή του Παυσανία. Όλα αυτά ο ακούραστος περιηγητής τα κατέγραψε με μεθοδικότητα και αξιοθαύμαστη ακρίβεια7 Η περιήγηση της Αθήνας και των γύρω περιοχών αποτέλεσε τον στόχο του πρώτου ταξιδιού του Παυσανία στην Ελλάδα. Η επίσκεψη στην Ελευσίνα και κατόπιν στη Μεγαρίδα αποτέλεσε την τελευταία εξόρμηση του περιηγητή πριν εγκαταλείψει την Αττική και συνεχίσει προς την Πελοπόννησο. Στο πλαίσιο αυτής της εξόρμησης εντάσσεται και η διέλευση μέσω της Ιεράς Οδού από την περιοχή που καταλαμβάνει σήμερα ο Δήμος Χαϊδαρίου. Η Ελευσίνα αποτελούσε έναν από τους πιο σημαντικούς ιερούς χώρους στην Αττική ήδη από τον 6ο αιώνα. Την εποχή του περιηγητή τα Ελευσίνια μυστήρια και η λατρεία στο ονομαστό ιερό, που κατά τη διάρκεια της μακραίωνης ζωής του είχε εμπλουτιστεί με μνημειώδη κτίσματα, συνεχίζονταν κανονικά.
Έτσι, η επίσκεψη του Παυσανία εκεί έμοιαζε εντελώς επιβεβλημένη, ιδίως αν λάβει κανείς υπόψη πως ο περιηγητής ήταν μυημένος στη μυστική διδασκαλία και τις σχετικές ιερουργίες.


Πήλινος πίνακας με γραπτή διακόσμηση του αγγειογράφου Νίννιου, πρώτο μισό 4ου αιώνα π.Χ. (ύψος 0,45 μ. και πλάτος 0,33 μ.). Εικονίζονται σκηνές από την ελευσινιακή λατρεία (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο).